
Wystawa o św. Franciszku. Różnorodność charyzmatów
O pragnieniu świętości, o duchowości, pięknie oraz wspólnym działaniu, opowiadają osoby zaangażowane w przygotowania i realizację wystawy o św. Franciszku w WarszawieWystawa „Ja, brat Franciszek. 800 lat wielkiej przygody”, która odbyła się w Warszawie w dniach 9–11 października 2016 roku, stała się dla mnie przestrzenią głębokiego, osobistego rozwoju. Zanim zaangażowałam się w jej tworzenie, moja wiedza o św. Franciszku była dość powierzchowna i ograniczała się głównie do faktów historycznych. Cały proces przygotowań do wystawy pozwolił mi jednak wejść w ten temat znacznie głębiej. Kluczowym momentem było dla mnie także oprowadzanie po wystawie prowadzone przez Wojtka. To wszystko sprawiło, że czas wokół wystawy stał się dla mnie osobistym wydarzeniem i swoistymi rekolekcjami. Jestem przekonana, że gdybym była jedynie zwykłym gościem odwiedzającym wystawę w kościele na placu Grzybowskim, nie przeżyłabym tego tak głęboko.
Oczywiście przygotowania niosły ze sobą wyzwania. Bywały chwile zmęczenia, gdy trudno było pogodzić te obowiązki z codzienną pracą. Jednak to, co wydarzyło się od momentu otwarcia bram wystawy aż do jej zamknięcia, całkowicie zrekompensowało ten trud. Każdego dnia wracałam do domu z tak wielką energią, że mimo wysiłku nie czułam zmęczenia i miałam siłę na kolejne wyzwania.
Wystawa miała też znacznie szerszy wymiar. Towarzyszące jej audycje radiowe w Radio Wnet i Radio Niepokalanów, które cieszyły się dużą słuchalnością, okazały się świetnym wstępem do rekolekcji oraz przypomnieniem historii Ruchu CL w Polsce.
Ważnym punktem był dla mnie również pokaz filmu Zeffirellego, który oglądany w pełnym skupieniu, zostawił we mnie trwały ślad ze względu na swoją wartość duchową i historyczną.
Sama wystawa nie aspirowała może do miana wielkiego wydarzenia stricte artystycznego (choć nie ukrywam, że bardzo chciałabym zobaczyć kiedyś dzieła Sidivala w oryginale), ale o jej ogromnym sukcesie zdecydowali ludzie. Największą siłą był sposób oprowadzania. Nasi studenci nie tylko dzielili się wiedzą w ciekawy sposób, ale przede wszystkim nawiązywali relację z odbiorcami i mówili o swoim własnym, żywym doświadczeniu spotkania ze św. Franciszkiem.
Ogromnym, pozytywnym zaskoczeniem była dla mnie wysoka frekwencja oraz fakt, jak wiele osób z Ruchu CL przyjechało do Warszawy z różnych zakątków Polski – często tylko na kilka godzin, by dać świadectwo obecności. Była to wyjątkowa okazja do spotkania przyjaciół, z którymi zazwyczaj widujemy się tylko w wakacje. Ten wspólny czas i zaangażowanie stały się prawdziwym świętem naszej przyjaźni.
Kama
Uczestnicząc w kilkumiesięcznych przygotowaniach do wystawy pod tytułem „Ja brat Franciszek. 800 lat wielkiej przygody”, a później towarzysząc zwiedzającym wystawę w Warszawie widziałam, że byliśmy prowadzeni, omodleni, zawierzeni. Mogliśmy uczyć się wzajemnie od siebie, od naszych przyjaciół ofiarności, służby drugiemu człowiekowi, pokory. Nie były realizowane nasze pomysły czy projekty, ale wola Boża.
Św. Franciszek uczył nas współpracy i jak mamy ze sobą współdzielić życie, czasem mocno się różniąc.
Dla mnie osobiście kilkumiesięczny czas przygotowań do wystawy był czasem rekolekcji i wychowywania siebie w duchu wolności, pokory, posłuszeństwa, powierzenia się Bogu a przede wszystkim był czasem uczenia się braterstwa w praktyce.
Jedna z prac franciszkanina i artysty Sidivala Fili, którą pokazano na wystawie nosiła tytuł „Ukrzyżowany”. Przedstawiony tu Chrystus, nie ma rozpiętych dłoni na krzyżu, ale wtopiony jest w tkaninę i obwiązany sznurem a trzymają go dłonie Boga.To też metafora życia świętego Franciszka, który był wszczepiony w krzyż Chrystusa, był ubogi, wolny i zjednoczony z Chrystusem, Nim napełniony i od Niego otrzymywał odpowiedzi na swoje modlitwy, wołania, prośby i pytania. Bóg nadawał nową wartość i godność jego życiu, tworzył i kształtował go na nowo.
W trakcie całego procesu organizacji wystawy czułam, że Bóg trzyma mnie w swoich dłoniach i kształtuje oraz oświetla ciemności mojego serca.
Widziałam też jak wystawa poruszała serca zwiedzających i to jest dla mnie niezwykle istotne. Widziałam jak św. Franciszek przemawiał do odwiedzających, autentycznie się z nimi spotykał, budził nadzieję, w różny sposób odpowiadał na pytania i pragnienia, które ludzie noszą w swoich sercach. Miło było patrzeć na osoby kontemplujące słowa testamentu św. Franciszka, rozważających je w swoim sercu i odnoszących do swojego życia, często poruszonych autentycznością i wiarygodnością osób oprowadzających po wystawie i pokazujących jak św. Franciszek działa w ich życiu. Wielu odwiedzających spędzało wiele godzin na wystawie. Wielu uczestniczyło w wystawie kilka razy. Wiele osób powracało, że swoimi znajomymi lub bliskimi.
Przy organizacji wystawy było dużo trudów, niewygód, wyzwań, czasem cierpienia, ale to ze względu na pójście za Chrystusem oraz naszą przyjaźń się zjednoczyliśmy i razem wzrastaliśmy czy byliśmy wychowywani i uzdatniani co było piękne. Ostatnią rzeczą, która była dla mnie istotna było to, że wiele osób dowiedziało się o wspólnocie Comunione Liberazione, o której nigdy nie słyszało, ludzie zewnątrz doceniali czas spędzony z nami jako wartościowy. Czuli się zaopiekowani, przyjęci, wdzięczni.
Ja czuję olbrzymią wdzięczność, ponieważ niewiele dałam w stosunku do tego jak wiele otrzymałam, jak zostałam obficie obdarowana.
Agnieszka 
Towarzyszyłem przygotowaniom do wystawy od samego początku. Niestety w zbieraniu jej owoców, czyli podczas samego wydarzenia, mogłem uczestniczyć tylko pierwszego dnia.
Wprosiłem się wtedy na spotkanie studentów jako jedna z nielicznych osób starszych, a może jedyna. Był to długo trwający panel i podziwiałem studentów, że wytrzymali prawie 3 godziny dyskusji o św. Franciszku. Było jednak warto, bo było bardzo ciekawie i budująco. Dla mnie ten pierwszy wieczór był jak dzień skupienia, to znaczy, że spełnił pokładane w nim walory duchowe, posłużył mojej osobistej formacji i wzrostowi.
Chciałbym też zwrócić uwagę na prowadzenie naszego Pana, który towarzyszył nam od pierwszych chwil podejmowania decyzji i konkretnych przedsięwzięć przygotowujących wystawę. Nie ważne było, jak my byśmy to zrobili, ale jak On nas przekonywał pokonując trudności czy wątpliwości poszczególnych osób.
Z drugiej strony zastanawiałem się też nad frekwencją i doszedłem do wniosku, że bez sensu byłoby myślenie o skuteczności naszych działań i widzialnych efektach. Lepiej postawić sobie pytanie: czy warto by było zrobić wystawę nawet dla jednej osoby, gdyby miała się ona nawrócić? To wydaje się być sposobem chrześcijańskiego myślenia.
A nawet, gdyby wymiar uczestnictwa nie okazałby się taki satysfakcjonujący dla nas, to zadawalający powinien być sam fakt uczenia się przez nas współpracy. To był poligon doświadczalny na wydawałoby się prostej sprawie, która okazała się wcale nie taka łatwa. I to jest ważne. Trzeba podkreślić, że udało się cokolwiek zrobić dzięki św. Franciszkowi. To pokazuje, że jeżeli można było wspólnie zorganizować wystawę i wydarzenia jej towarzyszące, to można też zrobić razem wiele innych rzeczy. A mniejsze przedsięwzięcia będą przecież o wiele łatwiejsze do przeprowadzenia.
Można też było zauważyć pewną analogię między panelami, a tym, jak kształtowała się nasza współpraca: był moment krzyżowy na początku, potem Pan dał mi braci takich, a nie innych, a później przeprowadzał przez kolejne etapy, które były pomocne i oświecające. Jeżeli byśmy popatrzyli na panele jako na obraz waszej pracy, to z pewnością można byłoby stwierdzić, że był w niej duch franciszkański.
Także przedstawienia Sidivala Fili potwierdzają to spojrzenie. Wszystkie grubo ciosane płótna, wiązane cienkimi i grubymi nićmi, oddają pewną rzeczywistość wspólnoty, którą tworzymy, podobnie jak w zakonie, jak w każdej innej wspólnocie kościelnej.
Innym elementem tego prowadzenia Pana Boga było łatanie dziur (często na ostatnią chwilę), co w konsekwencji przyniosło lepsze rezultaty, niż byśmy to sami zaplanowali.
Jan M. Olszewski, OFMConv
Rozpoczynając nasze prace przy wystawie o św. Franciszku, miałem znikomą wiedzę na jego temat. Stopniowe angażowanie się w naszego wspólnego Instagrama, stworzonego na potrzeby wystawy, spotkania organizacyjne, przygotowania do oprowadzania, a ostatecznie sama wystawa były czymś wyjątkowym.
Wyjątkowym, pod względem tego, że życie św. Franciszka przestało być odległe, poprzez treść paneli, opowiadających o jego życiu.
Wszystkie wyżej wymienione aktywności wzbudziły pragnienie świętości i zachwyt życiorysem tego wielkiego Świętego. Ja osobiście znalazłem wiele wartościowych lekcji, które mnie zaskoczyły i do tej pory we mnie rezonują.
Na panelu dyskusyjnym zorganizowanym przez CLU, który odbył się w pierwszy dzień wystawy, mieliśmy okazję wysłuchać dwóch wspaniałych gości: o. Piotra Szczepańskiego OFMConv oraz br. Szymona Janowskiego OFMCap. Ojciec Piotr opowiadał nam o maskach i prawdziwej tożsamości, natomiast brat Szymon o relacji z drugim w oparciu o postać św. Franciszka.
Ignacy
W ramach wystawy o św. Franciszku obejrzeliśmy arcydzieło filmowe Franco Zefirellego pt. „Brat słońce, siostra księżyc”. Wprowadzenie do filmu zaprezentował Cezary Grzesiuk, wybitny montażysta i twórca filmowy.
Po filmie odbyła się dyskusja z udziałem wyjątkowych gości, o. Andrzeja Sąsiadka, franciszkanina konwentualnego i proboszcza z Niepokalanowa oraz Marcina Kwaśnego, znanego aktora, scenarzysty i reżysera, który wcielił się w rolę o. Maksymiliana Kolbego w filmie pt. „Triumf serca”. Obaj podzielili się swoim osobistym doświadczeniem wiary. Pokazali, że problemy z jakimi borykał się „Biedaczyna z Asyżu” są aktualne w dzisiejszym świecie, a jego przesłanie, pomimo upływu tylu wieków, fascynuje do dzisiejszego dnia.
Joanna
Jednym z mocnych punktów sobotniego harmonogramu było także spotkanie pt. „Zadaj pytanie Franciszkowi”. Gośćmi młodzieży licealnej byli o. prof. dr hab. Zdzisław Józef Kijas OFMConv – franciszkanin konwentualny, teolog i hagiograf, wykładowca Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II, były rektor Seraphicum w Rzymie, postulator generalny zakonu, a od 2010 roku, relator Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych oraz Daria Styczynski – pani muzyk, pisarka, absolwentka Wydziału Realizacji Dźwięku Akademii Filmu i Telewizji w Warszawie oraz Studium Duchowości Franciszkańskiej w Zakroczymiu, od wielu lat organistka w kościele OO. Franciszkanów w Warszawie. Autorka muzyki do słów św. Franciszka (płyta „Śladem Ubogiego”, wydana w 2014). Aktualnie prowadzi dom rekolekcyjny przy Opactwie Trapistów na wyspie Caldey w Walii.
Młodzież zadała kilka pytań w pięciu blokach tematycznych. Inspiracją były teksty ks. Luigiego Giussaniego, które stanowią punkt wyjścia do cotygodniowej pracy młodzieży podczas regularnych spotkań w ramach tzw. Szkoły Wspólnoty. Pytania zostały podzielone na kilka kategorii: duchowość, piękno, wybór powołania, niezgoda na cierpienie oraz wspólnotowość.
Rozmowa w ramach tego panelu zestawiła perspektywę teologa, który zna się na przebiegu procesu kanonizacyjnego, z doświadczeniem świeckiej artystki związanej z duchowością franciszkańską. Punktem odniesienia dla wszystkich pytań była postać i droga św. Franciszka. Odpowiedzi na te pytania były okazją do zbudowania obrazu jedności Kościoła w wielu różnorodnych charyzmatach, a dla mnie osobiście przestrzenią do nawrócenia.
Grzegorz
Davide Rondoni, jako przewodniczący włoskiego narodowego komitetu ds. obchodów ósmego stulecia śmierci św. Franciszka z Asyżu poprzez połączenie zdalne wziął udział w naszym wydarzeniu, dzieląc się swoimi refleksjami nad aktualnością franciszkańskiego przesłania wolności, ubóstwa i miłości we współczesnym świecie.
Za pośrednictwem Rondoniego odnalazłem św. Franciszka, jak bardzo skromnego chrześcijanina, którego siła i miłość do świata, dały mi się poznać, jako zakorzenione w ubogim sposobie miłowania, czyli w takim, który nie posiada i przez to jest jeszcze bardziej wolny.
Dla mnie fakt wolności wyboru Franciszka i jego w istocie ekstremalny sposób życia, ale nie ekstremistyczny, stał się inspiracją do dalszych poszukiwań. Uważam, że warto mieć głębsze spojrzenie na Franciszka.
Myślę, że to spotkanie dla każdego mogło stać się początkiem zainteresowania Świętym i inspiracją do dalszych poszukiwań na polu wiary, tym bardziej, iż w spotkaniu z Rondonim oraz w samej wystawie, mógł wziąć udział każdy, nawet niewierzący.
Maciek